Tanıkların Anlatımı ile 1925 Şeyh Sait Kıyamı Cibranlı Halit Bey ve Azadi Örgütü

1925 yılında Müslüman Kürdlerin Şeyh Sait Efendi ve dava arkadaşlarının öncülüğünde Türkiye Kürdistan'ında Mustafa Kemal'in Kürdleri ret ve inkâr politikalarına karşı başlattıkları kıyamla ilgili olarak, bugüne kadar birçok değişik çevre ve şahıs tarafından kitaplar ve makaleler yazılmış, bu kıyama çok değişik perspektiflerden bakılmıştır. Şeyh Sait Efendinin Kıyamını, isyan olarak değerlendirenlerin yanında, benim gibi milli ve dini bir hareket olduğunu söyleyenler de var.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti bütün kurum ve kuruluşlarıyla, meseleyi doğrudan "Şeyh Sait İsyanı" olarak değerlendirir. Konu hakkında bilgi sahibi olan Müslüman çevrelerin bu meseleye daha objektif baktıklarını, büyük ekseriyetle, dini ve milli bir hareket olarak iç içe geçtiğini ve birbirinden ayrı olarak değerlendirmenin yanlış olacağına dikkat çekerler.

Değerli yazarların konu hakkında ortaya koydukları görüş ve belirlemelerin kendilerine ait olduğunu varsayarak, benim de bu çalışmada görüş ve belirlemelerim olacak.

Ancak bu çalışmamda daha çok hareketin çıkış noktası, gelişmelerin seyri, şimdiye kadar saklı kalan genel ve bölgesel bazı gerçeklerin ortaya çıkarılması üzerinde durmaya çalışacağım.

Bilinen bazı gerçeklerin yanı sıra, bilinmeyen hususların da ortaya çıkarılması ve anlaşılmasını sağlayan, gerçeklerin etrafında oluşturulan bilgi kirliliğinin mümkün olduğu ölçüde ortadan kaldırılmasını tanık ifadeleriyle anlatmaya çalışacağım. Ayrıca harekâta katılan ailelerin birbirleri ile olan ilişkilerini, bağlılıklarını, yanlışlıkları ve ihanetlerini de bu çalışmada okuyacaksınız.